Jak młode pokolenie opowiada o swojej tożsamości i rodzinnych korzeniach?
Odpowiedź znajdziesz na wystawie „eLEMentarz” Joanny Fuczko, którą od 5 października do 15 listopada 2026 można oglądać w Galerii CDT w Lubinie. Młoda, ceniona artystka pochodząca z Lubina łączy w niej łemkowskie dziedzictwo ze współczesnym językiem ilustracji.
Wystawa jest częścią cyklu „Łemkowie w Centrum”, serii wydarzeń w Centrum Działań Twórczych w Lubinie, które łączą tradycję ze współczesnością i pokazują miejsce społeczności łemkowskiej w historii i kulturze regionu.
O czym jest wystawa?
Język zaczyna się od słowa: od jego brzmienia, powtórzenia, próby zapamiętania. Z czasem słowo zaczyna żyć własnym życiem i przywołuje obrazy, miejsca, osoby i historie, których nie zawsze jesteśmy w stanie odtworzyć w całości.
Centralnym punktem wystawy są cyfrowe kolaże inspirowane słowami języka łemkowskiego. Każda praca jest wizualną interpretacją jednego słowa, pokazanego w zapisie fonetycznym, w oryginalnej pisowni i w tłumaczeniu. Warianty słowa przenikają się, nawarstwiają i splatają z obrazami, tworząc dynamiczne kompozycje. Tak jak pamięć, pozostają niepełne. Fragmenty nakładają się, znikają i pojawiają ponownie, a puste miejsca zostawiają przestrzeń na własne skojarzenia i dopowiedzenia.
„«eLEMentarz» wyrasta z potrzeby przyjrzenia się temu, co zostaje”, mówi artystka.
Język odziedziczony, pamięć odzyskiwana
Rodzina Joanny Fuczko pochodzi z Łemkowszczyzny. Jej dziadkowie zostali przesiedleni, a ona jest trzecim pokoleniem po wysiedleniu. Dorastając na Dolnym Śląsku, doświadcza łemkowskiej kultury z perspektywy pomiędzy miejscem pochodzenia a miejscem dorastania, pamięcią a teraźniejszością, tym, co znane, a tym, co odzyskiwane. Język łemkowski jest dla niej językiem odziedziczonym, zapamiętanym fragmentarycznie, obecnym bardziej w świadomości niż w codziennym użyciu. To opowieść o podwójnej tożsamości, w której przynależność nie zawsze układa się w jednoznaczną całość.
Wystawa, której można posłuchać i którą można współtworzyć
Cykl uzupełniają „Słowa czerpane”: niewielkie obiekty ze słowami zamkniętymi w drewnianych sitach na papierze czerpanym. Każdemu towarzyszy kod QR z nagraniem audio, dzięki któremu usłyszysz słowa wypowiedziane po łemkowsku.
Wystawa nie ogranicza się do oglądania. Jej częścią jest ściana ekspresji, na której odwiedzający zostawiają własne refleksje o tożsamości, przynależności i poczuciu „niewłasności”. Można też zinterpretować łemkowskie słowa po swojemu lub dopisać te, które warto chronić przed zapomnieniem.
Inspiracje
Prace powstały w oparciu o „Ilustrowany słownik języka, kultury i tradycji Łemków” Anny Czuchty i Piotra Jasiona, wydany przez Fundację Civitas Nostra. Kolorystyka, ultramaryna i czerwień, nawiązuje do tradycyjnego stroju łemkowskiego.
Wernisaż: 23 października, godz. 18.00
Zapraszamy na uroczyste otwarcie wystawy w towarzystwie artystki. Będzie można poznać inspiracje stojące za pracami i porozmawiać o łemkowskich korzeniach, do których Joanna Fuczko się odwołuje. Wieczór uświetni występ Darii Kuziak, która zagra na skrzypcach utwory ludowe i autorskie kompozycje. Nie zabraknie poczęstunku. O godz. 18.30, bezpośrednio po otwarciu, artystka oprowadzi gości po wystawie.
O artystce
Joanna Fuczko (ur. 1993) to graficzka i animatorka, prowadząca Pracownię Podstaw Grafiki Projektowej w Instytucie Sztuk Wizualnych Uniwersytetu Zielonogórskiego. W twórczości podejmuje tematy tożsamości kulturowej, pamięci i powrotu do korzeni. Wątki te, wynikające z jej łemkowskiego pochodzenia, pojawiają się m.in. w filmie animowanym „Echa” oraz w realizacjach muzycznych. Jest współzałożycielką zespołu PRABABA, inspirującego się tradycyjną muzyką słowiańską.
Informacje praktyczne
- Wystawa: „eLEMentarz”, Joanna Fuczko
- Termin: 5 października – 15 listopada 2026
- Wernisaż: 23 października, godz. 18.00 (oprowadzanie kuratorskie ok. 18.30)
- Miejsce: Galeria Centrum Działań Twórczych w Lubinie
- Godziny otwarcia: poniedziałek-czwartek 8.00-20.00, piątek 8.00-16.00
- Wstęp: wolny
- Oprowadzanie dla grup zorganizowanych: zapisy pod numerem 767 508 108 lub e-mailem: promocja@cdt.lubin.pl
Organizator i partnerzy
Organizator: Centrum Działań Twórczych w Lubinie
Dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu „Patriotyzm Jutra”.
Partnerzy: Powiat Lubiński, Parafia Prawosławna Świętej Trójcy w Lubinie, Fundacja „Kulturolubni”
Patronat medialny: Radio Elka, portal miedziowe.pl, portal lubin.pl, TV Regionalna






Dostępność
Miejsce i dojazd
Wystawa znajduje się w Galerii na poziomie zero (parter) CDT w Lubinie. Główne wejście do budynku jest bez barier architektonicznych. Dla osób przyjeżdżających samochodem dostępny jest parking od strony ul. gen. Stanisława Maczka.
Przestrzeń wystawy
Część eksponatów znajduje się na podłodze lub jest odsunięta od ścian. Między eksponatami zachowane są odległości umożliwiające swobodne poruszanie się po galerii. Na wystawie jest ściana ekspresji, przy której można zapisać własne refleksje o tożsamości i przynależności. Słowa łemkowskie można też usłyszeć dzięki kodom QR z nagraniami audio.
Wsparcie
Możliwe jest oprowadzanie po wystawie z uwzględnieniem potrzeb osób niewidomych i słabowidzących. Prosimy o zgłoszenie chęci skorzystania przed wizytą. Na zgłoszenie zapewniamy też tłumacza języka migowego i wsparcie wolontariuszy. Na wszystkie wydarzenia można przyjść z psem asystującym lub przewodnikiem. Kontakt: tel. 76 756 00 15, kontakt@cdt.lubin.pl lub osobiście w Sekretariacie CDT.
Kolorowanka „Motywy łemkowskie”
Kolorowanka Joanny Fuczko to propozycja dla wszystkich odwiedzających wystawę, szczególnie dla dzieci w wieku 6-12 lat. Ilustracje angażują dzieci w poznawanie kultury poprzez twórczą zabawę. Z małym bacą wyruszają na przygodę po lesie, kolorują, odkrywają i uczą się słów po łemkowsku.
Kolorowanka jest w formie zina do samodzielnego złożenia.
Egzemplarze są dostępne na wystawie, ale można ją równie z pobrać i wydrukować w domu:
Instrukcja składania znajduje się na samej kartce – kod QR prowadzi do filmu krok po kroku. Instrukcję znajdziesz również tutaj
Kolorowanka jest udostępniona na licencji Creative Commons CC BY-SA 4.0. Można ją swobodnie wykorzystywać i udostępniać dalej, pod warunkiem podania autorstwa (Joanna Fuczko) i zachowania tej samej licencji.