Jak młode pokolenie opowiada o swojej tożsamości i rodzinnych korzeniach?
Odpowiedź znajdziesz na wystawie „eLEMentarz” Joanny Fuczko, którą od 5 października do 15 listopada 2026 można oglądać w Galerii CDT w Lubinie. Młoda, ceniona artystka pochodząca z Lubina łączy w niej łemkowskie dziedzictwo ze współczesnym językiem ilustracji.
Wystawa jest częścią cyklu „Łemkowie w Centrum”, serii wydarzeń w Centrum Działań Twórczych w Lubinie, które łączą tradycję ze współczesnością i pokazują miejsce społeczności łemkowskiej w historii i kulturze regionu.
O czym jest wystawa?
Język zaczyna się od słowa: od jego brzmienia, powtórzenia, próby zapamiętania. Z czasem słowo zaczyna żyć własnym życiem i przywołuje obrazy, miejsca, osoby i historie, których nie zawsze jesteśmy w stanie odtworzyć w całości.
Centralnym punktem wystawy są cyfrowe kolaże inspirowane słowami języka łemkowskiego. Każda praca jest wizualną interpretacją jednego słowa, pokazanego w zapisie fonetycznym, w oryginalnej pisowni i w tłumaczeniu. Warianty słowa przenikają się, nawarstwiają i splatają z obrazami, tworząc dynamiczne kompozycje. Tak jak pamięć, pozostają niepełne. Fragmenty nakładają się, znikają i pojawiają ponownie, a puste miejsca zostawiają przestrzeń na własne skojarzenia i dopowiedzenia.
„«eLEMentarz» wyrasta z potrzeby przyjrzenia się temu, co zostaje”, mówi artystka.
Język odziedziczony, pamięć odzyskiwana
Rodzina Joanny Fuczko pochodzi z Łemkowszczyzny. Jej dziadkowie zostali przesiedleni, a ona jest trzecim pokoleniem po wysiedleniu. Dorastając na Dolnym Śląsku, doświadcza łemkowskiej kultury z perspektywy pomiędzy miejscem pochodzenia a miejscem dorastania, pamięcią a teraźniejszością, tym, co znane, a tym, co odzyskiwane. Język łemkowski jest dla niej językiem odziedziczonym, zapamiętanym fragmentarycznie, obecnym bardziej w świadomości niż w codziennym użyciu. To opowieść o podwójnej tożsamości, w której przynależność nie zawsze układa się w jednoznaczną całość.
Wystawa, której można posłuchać i którą można współtworzyć
Cykl uzupełniają „Słowa czerpane”: niewielkie obiekty ze słowami zamkniętymi w drewnianych sitach na papierze czerpanym. Każdemu towarzyszy kod QR z nagraniem audio, dzięki któremu usłyszysz słowa wypowiedziane po łemkowsku.
Wystawa nie ogranicza się do oglądania. Jej częścią jest ściana ekspresji, na której odwiedzający zostawiają własne refleksje o tożsamości, przynależności i poczuciu „niewłasności”. Można też zinterpretować łemkowskie słowa po swojemu lub dopisać te, które warto chronić przed zapomnieniem.
Inspiracje
Prace powstały w oparciu o „Ilustrowany słownik języka, kultury i tradycji Łemków” Anny Czuchty i Piotra Jasiona, wydany przez Fundację Civitas Nostra. Kolorystyka, ultramaryna i czerwień, nawiązuje do tradycyjnego stroju łemkowskiego.
Wernisaż: 23 października, godz. 18.00
Zapraszamy na uroczyste otwarcie wystawy w towarzystwie artystki. Będzie można poznać inspiracje stojące za pracami i porozmawiać o łemkowskich korzeniach, do których Joanna Fuczko się odwołuje. Wieczór uświetni występ Darii Kuziak, która zagra na skrzypcach utwory ludowe i autorskie kompozycje. Nie zabraknie poczęstunku. O godz. 18.30, bezpośrednio po otwarciu, artystka oprowadzi gości po wystawie.
O artystce
Joanna Fuczko (ur. 1993) to graficzka i animatorka, prowadząca Pracownię Podstaw Grafiki Projektowej w Instytucie Sztuk Wizualnych Uniwersytetu Zielonogórskiego. W twórczości podejmuje tematy tożsamości kulturowej, pamięci i powrotu do korzeni. Wątki te, wynikające z jej łemkowskiego pochodzenia, pojawiają się m.in. w filmie animowanym „Echa” oraz w realizacjach muzycznych. Jest współzałożycielką zespołu PRABABA, inspirującego się tradycyjną muzyką słowiańską.
Informacje praktyczne
- Wystawa: „eLEMentarz”, Joanna Fuczko
- Termin: 5 października – 15 listopada 2026
- Wernisaż: 23 października, godz. 18.00 (oprowadzanie kuratorskie ok. 18.30)
- Miejsce: Galeria Centrum Działań Twórczych w Lubinie
- Godziny otwarcia: poniedziałek-czwartek 8.00-20.00, piątek 8.00-16.00
- Wstęp: wolny
- Oprowadzanie dla grup zorganizowanych: zapisy pod numerem 767 508 108 lub e-mailem: promocja@cdt.lubin.pl
Organizator i partnerzy
Organizator: Centrum Działań Twórczych w Lubinie
Dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu „Patriotyzm Jutra”.
Partnerzy: Powiat Lubiński, Parafia Prawosławna Świętej Trójcy w Lubinie, Fundacja „Kulturolubni”
Patronat medialny: Radio Elka, portal miedziowe.pl, portal lubin.pl, TV Regionalna
Kolorowanka „Motywy łemkowskie”
Kolorowanka Joanny Fuczko to propozycja dla wszystkich odwiedzających wystawę, szczególnie dla dzieci w wieku 6-12 lat. Ilustracje angażują dzieci w poznawanie kultury poprzez twórczą zabawę. Z małym bacą wyruszają na przygodę po lesie, kolorują, odkrywają i uczą się słów po łemkowsku.
Kolorowanka jest w formie zina do samodzielnego złożenia.
Egzemplarze są dostępne na wystawie, ale można ją równie z pobrać i wydrukować w domu:
Instrukcja składania znajduje się na samej kartce – kod QR prowadzi do filmu krok po kroku. Instrukcję znajdziesz również tutaj
Kolorowanka jest udostępniona na licencji Creative Commons CC BY-SA 4.0. Można ją swobodnie wykorzystywać i udostępniać dalej, pod warunkiem podania autorstwa (Joanna Fuczko) i zachowania tej samej licencji.