Tradycja i współczesność. Dziedzictwo kulturowe społeczności łemkowskiej na Dolnym Śląsku
Poznaj historię, posłuchaj muzyki, zobacz współczesną sztukę i spotkaj ludzi, dla których łemkowskie dziedzictwo jest częścią rodzinnej historii i codzienności. „Łemkowie w Centrum” to seria wydarzeń w Centrum Działań Twórczych w Lubinie, które łączą tradycję ze współczesnością i pokazują miejsce społeczności łemkowskiej w historii i kulturze regionu.
Język, muzyka, obrazy, rodzinne opowieści, symbole i tradycje przekazywane kolejnym pokoleniom – właśnie o tym jest tegoroczna edycja projektu, która łączy historię i współczesność, pamięć i twórczość, osobiste doświadczenia i wspólne odkrywanie dziedzictwa Łemków będących częścią społeczności i historii regionu.
Od października do listopada zapraszamy na wystawę, koncerty, spotkanie ze świadkiem historii oraz jubileuszową, 20. edycję Warsztatów Tradycyjnego Pisania Ikon. Tegoroczny program pozwala spojrzeć na kulturę łemkowską z różnych perspektyw – znajdzie się w nim miejsce na sztukę współczesną, muzykę cerkiewną i tradycyjne pieśni, osobiste wspomnienia związane z Akcją „Wisła”, a także na spotkanie z tradycją ikonopisania.
Zapraszamy zarówno osoby, dla których kultura łemkowska jest częścią rodzinnej historii, jak i tych, którzy chcą ją dopiero poznać.
Na wszystkie wydarzenia wstęp wolny. Na wybrane wydarzenia obowiązują zapisy lub wejściówki.
„eLEMentarz” – wystawa Joanny Fuczko
5 października – 15 listopada | Galeria CDT w Lubinie
Jak młode pokolenie opowiada o swojej tożsamości i rodzinnych korzeniach?
Na wystawie „eLEMentarz” Joanna Fuczko – młoda, ceniona artystka pochodząca z Lubina – łączy łemkowskie dziedzictwo ze współczesnym językiem ilustracji. Centralnym punktem wystawy jest cykl prac wykonanych w technice kolażu cyfrowego, inspirowanych słowami języka łemkowskiego. Każda z nich jest wizualną interpretacją jednego wybranego słowa, przedstawionego w zapisie fonetycznym, oryginalnej pisowni oraz w tłumaczeniu – warianty tego samego słowa przenikają się, nawarstwiają i przeplatają z obrazami, tworząc dynamiczne kompozycje. Prace powstały w oparciu o „Ilustrowany słownik języka, kultury i tradycji Łemków” Anny Czuchty i Piotra Jasiona.
Cykl uzupełniają „Słowa czerpane” – niewielkie obiekty w postaci słów zamkniętych w drewnianych sitach na papierze czerpanym. Każdemu z nich towarzyszy kod QR prowadzący do nagrania audio, dzięki czemu odwiedzający mogą usłyszeć prezentowane słowa wypowiedziane po łemkowsku.
„«eLEMentarz» wyrasta z potrzeby przyjrzenia się temu, co zostaje. Jest cyklem cyfrowych kolaży zbudowanych wokół słów języka łemkowskiego, który dla mnie jest językiem odziedziczonym, zapamiętanym fragmentarycznie, obecny bardziej w świadomości niż w codziennym użyciu” – mówi artystka.
Wystawa nie ogranicza się jednak do prezentacji prac. Jej częścią będzie ściana ekspresji, na której odwiedzający będą mogli zostawić własne refleksje dotyczące tożsamości, przynależności i poczucia „niewłasności”.
Dla grup zorganizowanych istnieje możliwość oprowadzania po wystawie – zapisy: tel. 767 508 108, promocja@cdt.lubin.pl.
Wstęp wolny.
O artystce
Joanna Fuczko (ur. 1993) – graficzka i animatorka, prowadzi Pracownię Podstaw Grafiki Projektowej w Instytucie Sztuk Wizualnych Uniwersytetu Zielonogórskiego. W swojej twórczości podejmuje tematy tożsamości kulturowej, pamięci i powrotu do korzeni – wątki te, wynikające z jej łemkowskiego pochodzenia, pojawiają się m.in. w filmie animowanym „Echa” oraz w realizacjach muzycznych. Jest współzałożycielką zespołu PRABABA, inspirującego się tradycyjną muzyką słowiańską.
Wernisaż wystawy „eLEMentarz”
23 października, godz. 18.00 | Galeria CDT w Lubinie
Zapraszamy na uroczyste otwarcie wystawy „eLEMentarz” w towarzystwie artystki. Podczas wernisażu będzie można spotkać się z Joanną Fuczko, poznać inspiracje stojące za jej pracami i porozmawiać o łemkowskich korzeniach, do których się odwołuje.
Wieczorowi towarzyszyć będzie oprawa muzyczna – wystąpi Daria Kuziak, która na skrzypcach wykona utwory ludowe oraz autorskie kompozycje. Daria Kuziak jest kompozytorką, skrzypaczką i saksofonistką oraz autorką pierwszej w historii łemkowskiej opery pt. „Hołos”.
Nie zabraknie także poczęstunku.
Ok. godz. 18.30, bezpośrednio po otwarciu, odbędzie się oprowadzanie kuratorskie po wystawie przez samą artystkę.
Wstęp wolny.
20. edycja Warsztatów Tradycyjnego Pisania Ikon
19–24 października | pracownie CDT w Lubinie
To już 20. edycja Warsztatów Tradycyjnego Pisania Ikon. Warsztaty są okazją do poznania tradycyjnej techniki ikonopisania oraz pracy wymagającej skupienia, cierpliwości i precyzji. Przez kolejne dni uczestnicy będą pracować nad własnymi ikonami pod okiem ks. Pawła Zabrockiego oraz firmy „Joanna Kiryluk Autograf”.
Liczba miejsc jest ograniczona. Obowiązują zapisy (od 12.10.2026 r.)
Koncert muzyki cerkiewnej – „Katapetasma”
24 października, godz. 18.00 | Parafia Prawosławna Świętej Trójcy w Lubinie, ul. 1 Maja 13B
Muzyka zabrzmi w przestrzeni lubińskiej cerkwi. Męski Zespół Muzyki Cerkiewnej „Katapetasma” zaprezentuje liturgiczne śpiewy bizantyjskie i polifonię cerkiewną. Koncert będzie okazją do spotkania z muzyką cerkiewną w jej naturalnym kontekście – w przestrzeni cerkwi, z jej charakterystyczną akustyką.
Nazwa zespołu pochodzi od greckiego określenia zasłony oddzielającej ołtarzową część świątyni, uchylanej w najważniejszych momentach nabożeństwa – podobnie „Katapetasma” odkrywa przed słuchaczami piękno najstarszych tradycji śpiewu cerkiewnego: bizantyjskiej, staroruskiej i gruzińskiej.
Zespół koncertował w kraju i za granicą, m.in. w Niemczech, Belgii, Serbii i Francji, gdzie odbył tournée obejmujące ponad 30 miast. Ma w dorobku płyty „Tryptyk Jabłeczyński” i „Kodeks supraski” oraz liczne nagrania radiowe i telewizyjne. Kierownikiem i inicjatorem „Katapetasmy” jest dr Łukasz Hajduczenia – badacz muzyki cerkiewnej, solista Warszawskiej Opery Kameralnej i Polskiej Opery Królewskiej, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego.
Wstęp wolny.
Akcja „Wisła” – spotkanie ze świadkiem historii
4 listopada | Sala Widowiskowa CDT w Lubinie
Historia Akcji „Wisła” to nie tylko daty i wydarzenia. To także historie konkretnych osób i rodzin. Podczas spotkania Mieczysław Boczniewicz, świadek historii, opowie o swoich doświadczeniach związanych z Akcją „Wisła”. Rozmowę poprowadzi Daniel Horoszczak.
Spotkanie będzie miało formę rozmowy oraz dialogu z uczestnikami. To okazja, by posłuchać osobistej historii świadka i porozmawiać o wydarzeniach, które wpłynęły na losy społeczności łemkowskiej w regionie.
Obowiązują bezpłatne wejściówki – do odbioru w CDT w Lubinie.
Koncert zespołu „S.H.A.”
6 listopada, godz. 19.00 | Sala Widowiskowa CDT w Lubinie
S.H.A. (czyt. „sza”, jak cisza, spokój, pauza) to trójdźwięk kobiecych głosów i doświadczeń: Susanny Jary, Hanki Wójciak i Agaty Siemaszko. Nazwa pochodzi od pierwszych liter ich imion, a zarazem jest subtelnym zawołaniem do uwagi, przestrzenią na głęboki oddech przed wymianą energii i doznaniem.
Trzy różne światy niosą jedno: miłość do pieśni, śpiewu, muzyki i człowieka. Artystki sięgają do wspólnych galicyjskich i karpackich korzeni, a ich repertuar obejmuje pieśni tradycyjne i własne, wykonywane wielogłosowo po polsku (w tym gwarą góralską), ukraińsku, łemkowsku, słowacku, romsku i rusińsku. Wyrasta on z poczucia przynależności do wielobarwnego, podzielonego, a jednocześnie współdzielonego regionu Europy Środkowo-Wschodniej.
Głosom towarzyszy niepowtarzalne brzmienie dwóch wybitnych muzyków: gitarzysty Kuby Bobasa Wilka i kontrabasisty Miłosza Skwiruta. Za okiełznanie dźwięku i przekazanie go publiczności odpowiada Grzegorz Pyda, wybitny reżyser dźwięku. To koncert, w którym moc poezji niesie zadumę, radość i nadzieję.
Skład: Susanna Jara (śpiew, skrzypce), Hanka Wójciak (śpiew), Agata Siemaszko (śpiew), Kuba Bobas Wilk (gitara), Miłosz Skwirut (kontrabas), Grzegorz Pyda (reżyser dźwięku).
Obowiązują bezpłatne wejściówki – do odbioru w CDT w Lubinie.
Poznaj łemkowskie dziedzictwo
„Łemkowie w Centrum” to nie tylko wydarzenia na scenie czy w galerii. Ważną częścią projektu są również materiały, które pozwalają pozostać z poznaną historią na dłużej.
Powstanie folder edukacyjny „Łemkowie na Dolnym Śląsku – historia i współczesność”, poświęcony historii społeczności łemkowskiej w regionie oraz Akcji „Wisła”. Publikacja będzie dostępna w języku polskim, a wybrane treści zostaną przygotowane również w języku łemkowskim.
Dla dzieci przygotowana została kolorowanka „Motywy łemkowskie” autorstwa Joanny Fuczko. Ilustracje inspirowane łemkowską sztuką będą okazją do poznawania wybranych motywów poprzez zabawę.
Wydarzenia projektu będą również dokumentowane fotograficznie i filmowo. Wszystkie materiały pojawią się na stronie www.cdt.lubin.pl.
Organizator i partnerzy
Organizator: Centrum Działań Twórczych w Lubinie
Dofinansowano ze środków Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu „Patriotyzm Jutra”.
Partnerzy: Powiat Lubiński, Parafia Prawosławna Świętej Trójcy w Lubinie, Fundacja „Kulturolubni”
Patronat medialny: Radio Elka, portal miedziowe.pl, portal lubin.pl, TV Regionalna
Kolorowanka „Motywy łemkowskie”
Kolorowanka Joanny Fuczko to propozycja dla wszystkich odwiedzających wystawę, szczególnie dla dzieci w wieku 6-12 lat. Ilustracje angażują dzieci w poznawanie kultury poprzez twórczą zabawę. Z małym bacą wyruszają na przygodę po lesie, kolorują, odkrywają i uczą się słów po łemkowsku.
Kolorowanka jest w formie zina do samodzielnego złożenia.
Egzemplarze są dostępne na wystawie, ale można ją równie z pobrać i wydrukować w domu:
Instrukcja składania znajduje się na samej kartce – kod QR prowadzi do filmu krok po kroku. Instrukcję znajdziesz również tutaj!
Kolorowanka jest udostępniona na licencji Creative Commons CC BY-SA 4.0. Można ją swobodnie wykorzystywać i udostępniać dalej, pod warunkiem podania autorstwa (Joanna Fuczko) i zachowania tej samej licencji.
DOSTĘPNOŚĆ
Poniżej znajdziesz najważniejsze informacje, które pomogą Ci przygotować się do udziału w wydarzeniach projektu „ŁEMKOWIE W CENTRUM”.
Na wszystkie wydarzenia możesz przyjść z psem asystującym lub psem przewodnikiem.
W przypadku potrzeby dodatkowego wsparcia zachęcamy do kontaktu przed wydarzeniem: tel. 76 756 00 15, kontakt@cdt.lubin.pl lub osobiście w Sekretariacie CDT w Lubinie
WYSTAWA „eLEMentarz” (05.10–15.11.2026)
Miejsce i dojazd
Wystawa znajduje się w Galerii na poziomie zero (parter) CDT w Lubinie. Główne wejście do budynku jest bez barier architektonicznych. Dla osób przyjeżdżających samochodem dostępny jest parking od strony ul. gen. Stanisława Maczka.
Przestrzeń wystawy
Na wystawie znajduje się Ściana ekspresji, przy której można zapisywać własne refleksje o tożsamości i przynależności. Część eksponatów znajduje się na podłodze oraz jest odsunięta od ścian. Pomiędzy eksponatami zachowane są odpowiednie odległości, umożliwiające poruszanie się po Galerii.
Informacje dla osób niewidomych i słabowidzących
Istnieje możliwość oprowadzenia po wystawie przez przewodnika z uwzględnieniem potrzeb osób niewidomych i słabowidzących. Chęć skorzystania z takiego oprowadzenia prosimy zgłaszać przed wizytą.
WERNISAŻ i OPROWADZANIA KURATORSKIE (23.10. godz. 18.00)
Miejsce i dojazd
Wydarzenie odbywa w Galerii na poziomie zero (parter) CDT w Lubinie. Główne wejście do budynku jest bez barier architektonicznych. Dla osób przyjeżdżających samochodem dostępny jest parking od strony ul. gen. Stanisława Maczka.
Charakter wydarzenia
Podczas wernisażu przewidziany jest element muzyczny (skrzypce) oraz poczęstunek. Może być gwarno ze względu na obecność publiczności. Jeśli jesteś wrażliwy na hałas lub inne bodźce, warto przygotować słuchawki wyciszające lub inne potrzebne Ci wsparcie.
WARSZTATY PISANIA IKON (19–24.10.)
Miejsce
Warsztaty odbywają się w pracowniach CDT na pierwszym piętrze (sale 103K i 104K). Budynek wyposażony jest w schodołaz, brak windy.
Charakter wydarzenia i rekrutacja
Warsztaty mają charakter praktyczny i kontemplacyjny, prowadzone w małej grupie, w spokojnej, cichej atmosferze.
Warsztaty przeznaczone są dla osób dorosłych, liczba miejsc jest ograniczona do 20 osób. Konieczne są zapisy.
KONCERT – Męski Zespół Muzyki Cerkiewnej „KATAPETASMA” (24.10. godz. 18.00)
Miejsce i dojazd
Koncert odbywa się w Parafii Prawosławnej Świętej Trójcy w Lubinie, przy ul. 1 Maja 13B, 59-300 Lubin. Przed cerkwią znajduje się miejsce parkingowe dla osób z niepełnosprawnościami oraz kilka pojedynczych miejsc postojowych przy ulicy – parking o dużej pojemności nie jest dostępny.
Wewnątrz cerkwi znajdują się schody. Na zgłoszenie możliwe jest zapewnienie wsparcia wolontariuszy przy wejściu dla osób poruszających się na wózkach.
Charakter wydarzenia
Koncert prezentuje liturgiczne śpiewy bizantyjskie a cappella (bez nagłośnienia), w naturalnej akustyce wnętrza cerkwi. Ze względu na charakter miejsca i wydarzenia w cerkwi może być dużo osób. Jeśli jesteś wrażliwy na hałas lub inne bodźce, warto przygotować słuchawki wyciszające lub inne potrzebne Ci wsparcie.
SPOTKANIA ZE ŚWIADKAMI HISTORII – Akcja Wisła (04.11. godz.17.00)
Miejsce i dojazd
Spotkania odbywają się w sali widowiskowej CDT w Lubinie (wysoki parter, 8 schodów). Dostępna jest platforma schodowa. Główne wejście do budynku jest bez barier architektonicznych. Dla osób przyjeżdżających samochodem dostępny jest parking od strony ul. gen. Stanisława Maczka.
Charakter wydarzenia
Spotkanie o 13.00 ma charakter zamknięty, przeznaczone jest dla szkół.
Spotkanie o 17.00 ma charakter otwarty, obowiązują wejściówki.
Podczas wydarzenia używane będą mikrofony i podstawowe nagłośnienie oraz światła (statyczne).
KONCERT– Zespół S.H.A. (06.11. godz. 19.00)
Miejsce i dojazd
Koncert odbywa się w sali widowiskowej CDT w Lubinie (wysoki parter, 8 schodów). Dostępna jest platforma schodowa. Główne wejście do budynku jest bez barier architektonicznych. Dla osób przyjeżdżających samochodem dostępny jest parking od strony ul. gen. Stanisława Maczka.
Charakter wydarzenia
Koncert łączy tradycyjne pieśni łemkowskie ze współczesnymi aranżacjami. Podczas wydarzenia może być głośno, a w oprawie wykorzystane będą migające światła. Wstęp wolny, obowiązują wejściówki. Jeśli jesteś wrażliwy na hałas lub inne bodźce, warto przygotować słuchawki wyciszające lub inne potrzebne Ci wsparcie.
