ŁEMKOWIE W CENTRUM

W Lubinie znów spotkały się tradycja i nowoczesność! Centrum Działań Twórczych zaprosiło na drugą edycję festiwalu „Łemkowie w Centrum” – wydarzenia przybliżającego bogactwo kultury łemkowskiej w nowoczesnym wydaniu. W programie znalazły się propozycje łączące folklor, sztukę i design – od pokazów mody, przez koncerty i wystawy, po zwiedzanie zabytkowej cerkwi. Wstęp na wszystkie wydarzenia był bezpłatny, a uczestnicy wspólnie odkrywali bogactwo kultury Łemków mieszkających w regionie.

21 listopada – 18:00, Galeria CUPRUM Arena – Pokaz mody РУСИНКА / RUSYNKA Anny Marii Zygmunt i koncert Łemkowskiego Zespołu Pieśni i Tańca „ŁASTIWOCZKA”

Galeria Cuprum Arena zamieniła się tego wieczoru w wybieg modowy inspirowany tradycją Łemków i scenę koncertową.

Autorka kolekcji RUSYNKA – Anna Maria Zygmunt – to artystka wizualna i projektantka mody, która od lat łączy współczesne formy sztuki z dziedzictwem mniejszości etnicznych. Jej najnowszy cykl „Rusynka” powstał jako efekt badań etnograficznych nad Łemkowszczyzną i kulturą Rusinów Karpackich, dzięki czemu na wybiegu można było zobaczyć autentyczne motywy folkloru przeniesione w awangardową modę.

Po pokazie scenę przejął Łemkowski Zespół Pieśni i Tańca „Łastiwoczka” z Przemkowa – folklorystyczna grupa założona w 2000 roku, od początku kultywująca autentyczny repertuar pieśni i tańców łemkowskich. Ich występ był kalejdoskopem barwnych strojów i żywiołowych układów tanecznych. Zespół, uhonorowany nagrodą im. Oskara Kolberga oraz wyróżnieniem „Silesia”, ponownie zachwycił publiczność swoją energią i autentycznością.

 


22 listopada – 11:00, Cerkiew Św. Trójcy w Lubinie – Zwiedzanie zabytkowej cerkwi z wyjątkowym przewodnikiem

Sobotni poranek zabrał uczestników w świat architektury i duchowości.

Cerkiew Prawosławna pw. Świętej Trójcy w Lubinie, powstała w 1877 roku jako kaplica protestancka, od 1959 roku służy miejscowej wspólnocie prawosławnej. Z czasem była odnawiana i wzbogacana – m.in. o bogaty ikonostas i charakterystyczne freski. Zwiedzanie poprowadził ks. prot. Bogdan Repeła, proboszcz parafii od 2006 roku. Oprowadził gości po wnętrzu świątyni, opowiedział o tradycjach obrządku prawosławnego, pokazał najcenniejsze ikony i przybliżył historię wspólnoty.

(Uwaga: na wydarzenie obowiązywały wcześniejsze zapisy telefoniczne.)


Nikifor. Fenomen samorodnego talentu” – 24.11–19.12, Galeria CDT w Lubinie (wystawa nadal trwa)

Od 24 listopada w Galerii Centrum Działań Twórczych w Lubinie trwa wyjątkowa ekspozycja „Nikifor. Fenomen samorodnego talentu” – pierwsza w historii miasta prezentująca dzieła Epifaniusza „Nikifora” Krynickiego (1895–1968), najsłynniejszego łemkowskiego malarza-samouka. To niepowtarzalna okazja, by zanurzyć się w świecie jego charakterystycznych akwarel i rysunków – pełnych subtelnych barw, prostych form i niezwykłej szczerości.

W roku, w którym przypada 130. rocznica urodzin artysty, wystawa stała się pięknym hołdem dla jego dorobku. Prezentowane prace pochodzą z prywatnej kolekcji Roberta Dowhana i obejmują około pięćdziesięciu kameralnych, sugestywnych dzieł, z których większość powstała w okresie międzywojennym – najważniejszym etapie w twórczości Nikifora.

Wśród eksponatów znalazły się także archiwalne fotografie ze zbiorów Pawła Karłyka i Anny Brody-Karłyk, pozwalające spojrzeć na artystę z bardziej osobistej perspektywy.

 

Zachęcamy do odkrywania bogatego świata kultury łemkowskiej – festiwal już za nami, ale wciąż można odwiedzać trwającą wystawę Nikifora i zanurzyć się w jego niezwykłej sztuce!

 

fot. Małgorzata Parys

Anna Maria Zygmunt (1987)

artystka wizualna, projektantka mody. Absolwentka Szkoły Artystycznego Projektowania Ubioru SAPU w Krakowskich Szkołach Artystycznych, stypendystka Donghua University w Szanghaju (Chiny), stypendystka Ministry Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie Twórczość ludowa (2025) i stypendystka Prezydenta Miasta Krakowa w dziedzinie Sztuki wizualne (2018). Do 2023 roku wykładowczyni SAPU i Dyrektorka Kreatywna Cracow Fashion Week. Specjalizuje się w technice szycia haute couture.

Autorka trzech artystycznych kolekcji ubrań: Łemkowyna (inspirowana strojami i kulturą Łemków), Polexia (inspirowana wielokulturowością Podlasia) i Rusynka (inspirowana strojami i kulturą Rusinów Karpackich). Brała udział w kilkudziesięciu pokazach mody w Polsce i za granicą. Finalistka międzynarodowych konkursów: European Fashion Union w Budapeszcie (Węgry) i Šiuolaikinio meno festivalis VIRUS w Šiauliai (Litwa). Podczas 35. Łemkowskiej Watry w Zdyni otrzymała od organizacji Zjednoczenie Łemków nagrodę za popularyzację kultury łemkowskiej. Wszystkie kreacje i akcesoria tworzone są z autorskich tkanin, malowane, haftowane i zdobione ręcznie, co czyni je unikatowymi.

Projektuje ubrania, szyje, haftuje, maluje, tworzy instalacje artystyczne, rzeźby z tkanin i kostiumy sceniczne dla takich zespołów jak Hańba!, Kirszenbaum czy albańskiego zespołu ludowego Shoqata ORA. Działa zgodnie z ideą mody zrównoważonej i no waste. Pochodzi z Lubatowej w Beskidzie Niskim.

RUSYNKA / РУСИНКА
Na styku mody, pamięci i sztuki konceptualnej powstała kolekcja, która mówi głosem wyciszonym przez dekady. РУСИНКА / Rusynka to najnowsze dzieło Anny Marii Zygmunt.
Artystka czerpie inspiracje z kultury Rusinów Karpackich, tj. Łemków, Zamieszańców, Rusinów Szlachtowskich i Wengrinów, przywracając ich zapomniany głos we współczesnym świecie sztuki. Motywem przewodnim kolekcji jest koronka szydełkowa, wykonana ręcznie przez Mamę i inne kobiety z rodziny projektantki, także te, które już dawno odeszły, oraz charakterystyczne ręczne hafty. Unikatowa kolekcja kobieca powstała zgodnie z ideą mody zrównoważonej, z wykorzystaniem upcyklingowych tkanin. To moda konceptualna – kolekcja zamknięta jest w cyklu życia i śmierci rusińskiej kobiety, tworząc opowieść o narodzinach, najważniejszych wydarzeniach z jej życia i o przemijaniu.  Projekt inspirowany strojami, kulturą i obrzędami Rusinów to hołd dla wielokulturowości regionu pogranicza, z którego pochodzi projektantka. Kolekcja Rusynka jest niczym ikona – nie tylko z racji misternych haftów czy ręcznie tworzonych koronek, ale przede wszystkim jako obiekt medytacji nad kobiecym ciałem, tożsamością i przemijaniem.

ŁEMKOWSKI ZESPÓŁ PIEŚNI I TAŃCA „ŁASTIWOCZKA”

Zespół Łastiwoczka powstał w 2000 roku w Przemkowie a jego założycielami byli Małgorzata Herbut i Adam Boczniewicz. Początkowo członkami zespołu były dzieci pochodzące z Przemkowa i okolic, które poprzez śpiew kultywowały tradycję przodków.
W 2006 roku nowi instruktorzy Anna i Andrzej Peregrym wspólnie z władzami Koła Stowarzyszenia Łemków w Przemkowie podjęli decyzję o przekształceniu grupy śpiewaczej w Zespół Pieśni i Tańca Łastiwoczka co przyczyniło się do opracowania choreografii tańców tradycyjnie tańczonych przez Łemków. Za sprawą choreografów zespół do dziś prezentuje choreografie zawierające tradycyjne łemkowskie układy taneczne.
Zespół Pieśni i Tańca Łastiwoczka poprzez swój bogaty repertuar taneczny pokazuje kulturę zarówno wschodniej, jak i zachodniej Łemkowszczyzny a prezentowany śpiew to skarbnica ballad, przyśpiewek czy śpiewów obrzędowych.